5682 sayılı Pasaport Kanununun "Pasaport ve vesika verilmesi yasak olan haller" başlıklı 22. maddesinde, vergiden borçlu olduğu pasaport vermeye yetkili makamlara bildirilenlere, pasaport veya seyahat vesikası verilmeyeceği, verilmişse geri alınacağı, bunların yurt dışına çıkışlarının engelleneceği yönünde hüküm yer almaktaydı. Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2007 tarihli 2007/4 Esas sayılı ve 2007/81 karar sayılı kararı ile Pasaport Kanunu'nun 22.maddesinin ilk fıkrası Anayasaya aykırı olduğu gerekçesi iptal edilmiş ve iptal hükmünün 6 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

Bakanlar Kurulu da bu konuda kanuni bir boşluk oluşmaması için çalışma başlatmış 04.06.2008 tarih ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 06.06.2008 tarih ve 26595 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

II. UYGULAMANIN AMACI :

Amme borcu nedeniyle yurtdışına çıkış yasağı uygulaması ile mükelleflerin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmelerinin sağlanması, amme alacağının tahsilinin güvence altına alınması ve tahsilatın hızlandırılması amaçlanmaktadır.

III.5766 SAYILI KANUN İLE GETİRİLEN YENİ DÜZENLEME

5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5.maddesi ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 36.maddesinden sonra gelmek üzere 'Yurt dışı çıkış tahdidi' başlıklı 36/A maddesi eklenmiştir.

Bu madde hükmüne göre;

�Devlete ait olup 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamına giren amme alacakları ile bunlara ait zam ve cezalarını ödeme emrinin tebliğ tarihini takip eden yedi gün içerisinde ödemeyen ya da bu Kanun hükümleri uyarınca hakkında bu alacaklar nedeniyle ihtiyati haciz kararı alınan amme borçlusunun yurt dışına çıkışı, alacaklı tahsil dairesinin talebi halinde ilgili makamlarca engellenir.

Yurt dışı çıkış tahdidi, yüzbin Yeni Türk Lirası ve üzerinde olan teminat altına alınmamış amme alacağı için uygulanır. Bakanlar Kurulu, bu tutarı on katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve yeniden kanuni tutarına getirmeye yetkilidir.

Amme alacağına karşılık teminat alınması, alacağın tecil edilmesi, borçlunun aciz halinin tespit edilmesi, yargı mercilerince amme alacağının takibinin durdurulmasına karar verilmesi veya takibin kanunen durdurulması gereken diğer hallerde yurt dışı çıkış tahdidi, alacaklı tahsil dairesinin talebi üzerine ilgili makamlarca kaldırılır.

Amme borçlusu hakkında uygulanan yurt dışı çıkış tahdidi, hastalık, iş bağlantısı gibi hallerde alacaklı tahsil dairesinin uygun görmesi ve bildirimi üzerine ilgili makamlar tarafından kaldırılır. Bu fıkraya göre yurt dışı çıkış tahdidinin kaldırılmış olması yeniden tatbikine mani değildir.

Amme borçlusuyla birlikte amme alacağının ödenmesinden sorumlu olan ve bu Kanuna göre amme borçlusu sayılan kişiler hakkında da bu maddede yer alan esaslara göre yurt dışı çıkış tahdidi uygulanır.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir."

IV. YENİ DÜZENLEMENİN GETİRDİKLERİ

1.Kapsamı :

Devlete ait olan ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamına giren amme alacakları ile bunlar kapsamına giren zam ve cezalarını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödemeyen ya da bu Kanun hükümleri uyarınca hakkında bu alacaklar nedeniyle ihtiyati haciz kararı alınan amme borçlusu hakkında yurtdışı çıkış yasağı uygulanabilecektir. Ancak bu yasağın uygulanması için alacaklı tahsil dairesinin talebi gerekmektedir.

Amme borçlusuyla birlikte amme alacağının ödenmesinden sorumlu olan ve bu Kanun'a göre amme borçlusu sayılan kişiler hakkında de bu maddede yer alan esaslara göre yurtdışı çıkış yasağı uygulanabilecektir.

2.Miktarı :

Yurtdışına çıkış yasağı uygulaması, 100.000 YTL. ve üzerinde olan teminat altına alınmamış amme alacakları hakkında uygulanacaktır. Ayrıca Bakanlar Kurulu, bu tutarı 10 katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve yeniden kanuni tutarına getirmeye yetkilidir.

Bu değişiklikten önce 439 seri nolu Tahsilat Genel Tebliği ve daha sonrasında Seri A, 1 Sıra No.lu Tahsilat Genel Tebliği ile yurtdışı çıkış yasağı uygulanacak tutar 25.000 YTL. ve üzeri olarak belirlenmişti.

Sonuç olarak yapılan bu değişiklikle; yurtdışı çıkış yasağı uygulanacak miktar, artırılmış ve kanunla düzenlenmiştir. Daha önceki uygulamada bu tutar Tahsilat Genel Tebliğleri ile belirlenmekteydi. Ayrıca Bakanlar Kurulu'na bu tutarı Kanun'da belirtilen limitler dahilinde artırma ve azaltma yetkisi tanınmıştır.

3.Kaldırılması :

Amme alacağı aşağıdaki hallerde alacaklı amme idaresinin talebi üzerine ilgili makamlarca (Emniyet makamlarınca) kaldırılacaktır. Bu haller şunlardır;

a. Amme alacağına karşılık teminat alınması,

b. Alacağın tecil edilmesi,

c. Borçlunun haciz halinin tespit edilmesi,

d. Yargı mercilerince amme alacağının takibin durdurulmasına karar verilmesi,

e. Takibin durdurulması gereken diğer haller.

Ayrıca amme borçlusu hakkında uygulanacak yurtdışına çıkış yasağı;

-Hastalık,

-İş bağlantısı gibi,

hallerde alacaklı tahsil dairesinin uygun görmesi ve bildirimi üzerine ilgili makamlar tarafından kaldırılacaktır. Bu hükme göre yurtdışına çıkış yasağının kaldırılması, yeniden uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir.

4.Yetki :

Yurtdışı çıkış yasağını düzenleyen 36/A maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

V.YENİ DÜZENLEMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ :

Yurtdışı çıkış yasağı uygulaması daha önce Pasaport Kanunu ile düzenlenmişken 5766 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına alınmıştır. Ayrıca bu değişiklik ile yurtdışına çıkış yasağı, daha önceki şekline göre daha kapsamlı şekilde düzenlenmiştir.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1. AKIN,Vahit Yaşar :'Yurtdışına Çıkış Yasağı Uygulaması', www.alomaliye.com

2. ÇELİK, Binnur :Kamu Alacaklarının Takip ve Tahsil Hukuku, İmaj Yayıncılık, Ankara, 2000, sy.142

3. DOĞRUSÖZ, Bumin : Vergi Borcundan Yurt Dışına Çıkış Yasağı, Yaklaşım Dergisi, S.51, Mart 1997, sy.68